Jillis Bruggeman

Met het verkrijgen van stadsrechten, kreeg Schiedam ook het recht om de doodstraf op te leggen. Die is in de loop van ruim vijf eeuwen menigmaal uitgevoerd. Het laatste doodsvonnis werd in Schiedam in 1803 uitgesproken. Jillis Bruggeman. 53 jaar, kreeg de doodstraf omdat hij had bekend vanaf zijn vijftiende ‘de afschuwelijke zonde van sodomie’ (= homoseksuele handelingen) te hebben bedreven.

 Jillis vestigde zich in 1782 in Schiedam als ‘kramer’ of middenstander. Door zijn beroep kwam hij nogal eens in Rotterdam, waar hij ene Scheurkogel leerde kennen waarmee hij ‘vuyle ontugt’ pleegde, zoals men dat toen noemde. Scheurkogel chanteerde hem daar later mee. Bruggeman ging overstag en betaalde hem vele rijksdaalders…

Jillis vertelde het echter ook aan een andere maat “Van der Hoop” die hier op zijn beurt het Schiedamse gerecht van in kennis stelde. Van der Hoop werd voor zijn chantagepraktijk veroordeeld tot strenge geseling ‘met de roede’ en ook nog eens tot verbanning uit Nederland, maar Jillis moest hangen.

In de verhoren getuigt Bruggeman in detail van zijn ‘overtredingen’. Vanwege de ‘schokkende’ inhoud werden de verslagen in een aparte proceszak bewaard. Het vonnis werd voltrokken op woensdag 9 maart 1803. De gemeente Schiedam heeft de proceszak ingediend als  archiefstuk van het jaar 2014.

Geen graf voor Bruggeman?

De galg waaraan Jillis werd opgehangen, wordt bewaard in het depot van het Stedelijk Museum Schiedam. De getuigenis van Jillis is niet alleen belangrijk voor de geschiedenis van Schiedam, maar ook voor de geschiedenis van homoseksuelen in Nederland. In sommige landen kunnen vandaag de dag homoseksuelen immers nog niet voor hun geaardheid uitkomen.

PROCESSTUK & STUK VAN HET JAAR

JILLIS BRUGGEMAN MONUMENT

Op maandag 9 maart 2015 heeft Pia Dijkstra (Tweede Kamerlid D66) een gedenksteen voor Jillis onthuld. Het gedenkteken bestaat uit een tegel met de inscriptie ‘Veroordeeld wegens zijn seksuele identiteit. In herinnering aan Jillis Bruggeman. 9 maart 1803’. De gedenksteen ligt op de Grote Markt 1A, op het pleintje bij het oude Stadhuis van Schiedam

Het monument voor Jillis Bruggeman is het vierde monument voor homo’s in Nederland. De andere monumenten zijn in Amsterdam, Utrecht en Den Haag. Klik hier als je hierover meer wilt weten.

JILLIS BRUGGEMAN PENNING

De gemeente Schiedam reikt sinds 2015 jaarlijks op 9 maart de Jillis Bruggeman Penning uit aan een organisatie of persoon die voorop gaat in de strijd tegen discriminatie en vervolging op basis van seksuele identiteit. In Nederland of elders in de wereld. Op de penning staat de proceszak afgebeeld.

De eerste pennings is op 9 maart 2015 door COC voorzitter Tanja Ineke overhandigd aan de directeur van Amnesty International Eduard Nazarski.

De tweede penning is door wethouder Mario Stam op 9 maart 2016 uitgereikt aan KNVB voorzitter Michael van Praag wegens zijn inzet voor het bestrijden van discriminatie van LHBT’s in de voetballerij.

KNVB voorzitter Michael van Praag krijgt Schiedamse antidiscriminatieprijs

Schiedam heeft de Jillis Bruggeman Penning op 9 maart 2016 tijdens een drukbezochte bijeenkomst in het oude stadhuis uitgereikt aan KNVB voorzitter Michael van Praag. Dit wegens zijn inzet voor het bestrijden van discriminatie van homoseksuelen, lesbiennes, biseksuelen en transgenders (LHBT) in de voetballerij.

De voorzitter van de Nederlandse voetbalbond ziet de prijs als een belangrijk eerbetoon aan de KNVB en alle medewerkers van de voetbalbond die zich inzetten voor respect in de sport.

Van Praag: ,,Bijna 10% van de Nederlanders is homoseksueel. Maar je merkt dat er veel voetballers rondlopen die er niet voor uit durven komen, terwijl ze het wel willen. Daar hebben we bij de voetbalclubs kennelijk niet het klimaat voor. Daar willen wij een einde aan maken.”

De KNVB voorzitter maakt zich al enkele jaren sterk voor meer respect op de sportvelden, waarbij er geen plaats is voor discriminatie in welke vorm dan ook. Van Praag heeft bijvoorbeeld recentelijk een programma aangezwengeld waarbij KNVB vertegenwoordigers voetbalclubs in Nederland bezoeken om te praten over homofobie.

Vanwege die inzet reikt de gemeente de Jillis Bruggeman Penning dit jaar aan KNVB voorzitter Van Praag uit, stelt de Schiedamse emancipatie-wethouder Mario Stam. ,,De website van de KNVB onderscheidt zich door veel aandacht voor het onderwerp. Dit is belangrijk want op nog te veel speelvelden is homo het meest gebezigde scheldwoord. Dat moet en kan anders”, aldus wethouder Stam.

De derde penning is op 9 maart 2017 door wethouder Mario Stam uitgereikt aan Arie Boomsma. Omdat de programmamaker zich trendsettend en taboedoorbrekend heeft ingezet voor – met name – jonge lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders (lhbt ’s). Ook is hij de eerste die het transgender-aspect respectvol zichtbaar en bespreekbaar heeft gemaakt voor álle Nederlanders.

De programmamaker is vereerd met de lhbt-penning: “Het mooiste was dat ouders en jongeren ons lieten weten dat ze samen op de bank naar het programma ‘Hij is een zij’ hadden gekeken en dat de coming out daarna op een heel natuurlijke wijze mogelijk werd.”

Jillis opstekers voor twee Schiedammers

Naast Arie Boomsma ontvingen Schiedammers Henk van den Broek en Edwin Spek de Jillis Opsteker als blijk van erkentelijkheid voor hun inzet bij het vergroten van de acceptatie van lhbt’s in Schiedam.

Henk van den Broek in het bijzonder vanwege zijn homo-ambassadeurschap, het actief deelnemen en bijdragen aan lhbt-activiteiten, het opzetten en met veel enthousiasme draaiend houden van het Roze Café en de Roze Salon voor oudere lhbt’s. Edwin Spek vanwege zijn lhbt-vriendelijke programmering op het gratis Suikerzoet Filmfestival en zijn aandacht voor lhbt-films in diverse media. Zijn filmkeuze is toegankelijk voor alle Schiedammers en mensen uit de regio.

Jillis Bruggeman Penning

In Nederland is er geen vervolging meer vanwege iemands seksuele identiteit, maar discriminatie komt helaas nog steeds voor. Het blijft zaak om waakzaam te zijn. De gemeente Schiedam wil hierbij een voortrekkersrol vervullen. Ze heeft onder meer lhbt-ambassadeurs benoemd en stimuleert en ondersteunt een aantal lhbt-projecten. Een daarvan is het Jillis Bruggeman Monument. Hierbij gaat het om een herinneringstegel voor de Schiedammer Jillis Bruggeman, die op 9 maart 1803 ter dood werd gebracht vanwege zijn seksuele identiteit.

Met dit monument, en de jaarlijkse uitreiking van de Jillis Bruggeman Penning aan een persoon of instantie die zich verdienstelijk heeft gemaakt op het gebied van lhbt-beleid, neemt Schiedam stelling tegen alle vormen van vervolging en discriminatie van lhbt’s.

In 2015 nam de directeur van Amnesty International, Eduard Nazarski, de eerste penning in ontvangst en in 2016 was de eer voor KNVB-voorzitter Michael van Praag.

JILLIS BRUGGEMAN KEURMERK

Schiedam heeft sinds medio 2016 een nieuw keurmerk voor ondernemers: het Jillis keurmerk. Dit keurmerk staat voor een vrije en open samenleving, waarin er geen plek is voor discriminatie, zinloos geweld of haat. Samenleven, in onderling respect, staat voorop.

Het Jillis keurmerk is vernoemd naar Jillis Bruggeman die meer dan 200 jaar geleden in Schiedam werd terechtgesteld. Wegens homoseksuele handelingen. Anno 2016 heeft Jillis Bruggeman een gedenksteen op de Grote Markt in Schiedam en staat hij symbool voor vrije mensen in een vrije samenleving. De vrijheid om diegene te zijn die je wilt zijn. Of je nu lesbisch, homo, bi of transgender (LHBT) bent of iets ertussen. Of misschien wel aseksueel. In een open en vrije samenleving geven mensen elkaar die vrijheid. Als we die vrijheid inperken heeft dat vroeg of laat gevolgen voor iedereen.

Het keurmerk is een initiatief van de Schiedamse LHBT ambassadeurs. Wij zijn door de gemeente benoemd om bruggen te slaan tussen mensen. Het keurmerk is een van de middelen die we hiervoor ter beschikking hebben. Het Jillis keurmerk – een transparante statische sticker – draagt de slogan: ‘Schiedam. Stad voor iedereen.’


Wie komen er voor dit keurmerk in aanmerking? In feite zijn dat alle ondernemers en organisaties die voor een open en vrije samenleving staan. Een samenleving waarin LHBT ’s zichzelf kunnen zijn, waarin iedereen zichzelf kan en mag zijn. De sticker is een symbool dat iedereen in een winkel, horecagelegenheid, bedrijf of andere organisatie welkom is. Niets meer, en niets minder.

Natuurlijk zijn ondernemers van nature respectvol naar hun klanten. Maar met een Jillis keurmerk tonen zij dat ook. Ondernemers die het keurmerk willen ontvangen of zij die een ondernemer willen aandragen voor het keurmerk kunnen dat doen door het contactformulier in te vullen. Er zijn vanzelfsprekend geen kosten aan verbonden.

Het keurmerk wordt gesteund en mede gedragen door de gemeente Schiedam. De gemeente vindt het van groot belang dat iedereen zich in de stad welkom voelt en wijst elke vorm van discriminatie af.

EERSTE
JILLIS BRUGGEMAN
PENNING VOOR
AMNESTY INTERNATIONAL

Naast een gedenksteen voor Jillis Bruggeman werd er ook een penning waarop de proceszak staat afgebeeld gemaakt. De Jillis Bruggeman penning zal worden uitgereikt aan een organisatie of iemand die voorop gaat in de strijd tegen discriminatie en vervolging op basis van seksuele identiteit. In Nederland of elders in de wereld.

De penning werd de eerste keer uitgereikt aan Amnesty International. Deze werd door COC voorzitter Tanja Ineke overhandigd aan de directeur van Amnesty International Eduard Nazarski.

penning_verkleind